ضرورت پایش دما در خزانه‌ی برنج راهکاری موثر در مدیریت تنش‌های دمایی

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده

موسسه تحقیقات برنج کشور

چکیده

امروزه با تغییر اقلیمی منطقه‌ای، توجه به رعایت تقویم زراعی و زمان خزانه‌گیری بیش از پیش ضروری است. بذرپاشی و جوانه‌زنی یکی از مراحل فنولوژیکی حساس گیاه برنج است که به‌صورت معمول در خزانه با پوشش پلاستیکی انجام می‌شود. آگاهی از شرایط دمایی داخل خزانه به‌ویژه با توجه به آسیب‌پذیری گیاهچه برنج به تنش‌های دمایی، اهمیت ویژه‌ای دارد. برای این منظور در طول احداث خزانه، دو دستگاه دمانگار در داخل خزانه برنج با پوشش پلاستیکی و خارج از خزانه جهت بررسی دمایی طی دو سال زراعی 1404-1403 در موسسه تحقیقات برنج کشور تعبیه شد. بررسی گراف‌های دمانگار نشان‌دهنده تنش‌های دمایی معنی‌داری در داخل خزانه بود. به گونه‌ای که دمای هوای داخل خزانه توسط دمانگار در برخی از روزها بیش از 60 درجه سلسیوس و در برخی شب‌های سرد پایین‌تر از 8 درجه سلسیوس ثبت شد که قطعا وارد آمدن چنین تنش‌هایی به گیاهچه بر عملکرد نهایی گیاه تأثیر خواهد گذاشت. بنابراین رعایت اصول هوادهی در روزهای گرم و انجام تهویه مناسب و نیز کنترل دمای خزانه با جریان آب و در شرایط سرمای بهاره، ایجاد پوشش مناسب جهت محافظت بذرها و گیاهچه، مدیریت آب و تغذیه مناسب ضرورت دارد. در این راستا توجه به توصیه‌ها و پیش‌بینی‌های‌ هواشناسی منطقه می‌تواند در تعیین زمان خزانه‌گیری و مدیریت آن بسیار اثرگذار باشد. به‌طور کلی دمای داخل خزانه برنج تابع شرایط خاصی است که تاکنون داده‌های رسمی از آن ثبت نشده است. اطلاع از این داده‌ها علاوه بر تحلیل وضعیت رشدی گیاه می‌تواند اطلاعات ارزشمندی را در اختیار شالی‌کاران قرار دهد.

کلیدواژه‌ها