استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران
چکیده
تنشهای غیرزیستی ناشی از تغییرات اقلیمی و الگوی کاشت، تولید برنج در ایران را با چالش جدی مواجه کرده است. سرما و شوری در مراحل گیاهچهای و زایشی، گرما و خشکی در مرحله گلدهی و پرشدن دانه، هر یک به شکلی متفاوت عملکرد و کیفیت محصول را کاهش میدهند. این مقاله به زبان ساده توضیح میدهد که اصلاحگران گیاهان چگونه با بهرهگیری از تنوع ژنتیکی موجود در ارقام بومی و ژرمپلاسمهای خارجی، شاخصهای انتخاب مناسب و ابزارهای نوین، ارقامی تولید میکنند که در برابر این تنشها پایدارتر باشند. در این راستا، دستاوردهای ایران در معرفی ارقام متحمل به خشکی مانند کیان و هستی، شناسایی ارقام بومی متحمل به شوری مانند حسنی، نعمت، غریب، شاهپسند و اهلمی طارم و همچنین تعیین ارقام متحمل به گرما مانند هویزه و حمر بررسی میشود. هدف این است که بهرهبرداران بدانند پشت هر رقم متحمل، سالها پژوهش در زمینهی اصلاح نهفته است و انتخاب آگاهانه رقم، یکی از مؤثرترین راهکارهای مقابله با تنشهای محیطی است.