1
استادیار پژوهش، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات برنج کشور، رشت، ایران
2
کارشناس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات برنج کشور، رشت، ایران
چکیده
نیتروژن مهمترین عنصر غذایی مورد نیاز برنج است و نقش اساسی در رشد رویشی، تشکیل سنبلچهها، پرشدن دانه و تعیین عملکرد نهایی دارد. در سالهای اخیر، افزایش رخداد خشکیهای دورهای و محدودیت منابع آب آبیاری، بهویژه در مراحل حساس رشد برنج، میتواند از طریق کاهش رطوبت خاک، محدود شدن انتقال نیتروژن بهسمت ریشه و اختلال در فعالیت میکروبی، جذب و کارایی مصرف نیتروژن را تحت تأثیر قرار دهد. تنش خشکی باعث کاهش تحرک نیتروژن در خاک، محدود شدن فعالیت میکروبی و کاهش توسعه سیستم ریشه میشود و در نتیجه دسترسی گیاه به این عنصر کلیدی را مختل میکند. این شرایط سبب کاهش شاخص سطح برگ، افت فتوسنتز، کاهش تولید کربوهیدرات و در نهایت کاهش تعداد خوشه و وزن دانه میشود. مدیریت صحیح مصرف کود نیتروژن در شرایط تنش خشکی میتواند نقش مهمی در بهبود رشد و افزایش توان تحمل گیاه برنج در برابر تنش داشته باشد. مصرف تقسیطی نیتروژن، استفاده از منابع کُندرهش و تلفیق آن با موادآلی میتواند به بهبود جذب و افزایش کارایی نیتروژن کمک کند. در این مقاله اثرات تنش خشکی بر کارکرد نیتروژن در گیاه برنج و راهکارهای مدیریتی برای استفاده بهینه از این عنصر بررسی شده است.
)