مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران
چکیده
برنج یکی از مهمترین منابع غذایی ایران است و با توجه به محدودیت منابع آب، مدیریت بهینه آبیاری در شالیزارها اهمیت ویژهای دارد. تبخیر و تعرق واقعی اصلیترین عامل تعیینکننده نیاز آبی برنج است و برآورد دقیق آن برای کاهش هدررفت آب و حفظ عملکرد محصول ضروری است. هدف این نوشتار، معرفی و بررسی روشهای مختلف برآورد تبخیر و تعرق واقعی برنج، و ارائه راهنمایی عملی برای کارشناسان، پژوهشگران و کشاورزان در جهت افزایش بهرهوری آب و پایداری تولید است. روشهای مختلفی برای تخمین تبخیر و تعرق واقعی وجود دارد که شامل روشهای مستقیم و مزرعهای، روشهای غیرمستقیم مبتنی بر دادههای هواشناسی و ضریب گیاهی و سنجش از دور با استفاده از تصاویر ماهوارهای میشوند. این روشها با توجه به شرایط مزرعه، نوع رقم برنج و مرحله رشد گیاه، امکان برنامهریزی دقیق آبیاری و مدیریت منابع آب را فراهم میکنند. هر کدام از این روشها مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند و انتخاب مناسبترین روش بستگی به مقیاس مزرعه، شرایط اقلیمی و امکانات موجود دارد. ترکیب تجربه عملی کشاورزان با دادهها و مدلهای علمی میتواند مدیریت آب را به شکل مؤثر و پایدار ممکن سازد و زمینه را برای برنامهریزی دقیقتر آبیاری و تصمیمگیریهای کلان منابع آب فراهم کند.
)